خبرگزاری مهر، گروه بین الملل: از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نهتنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشده، بلکه شواهد فزایندهای از بنبست راهبردی و شکستهای میدانی و سیاسی برای طرفهای متجاوز در حال آشکار شدن است. این جنگ که با حملات گسترده و کشتار غیرنظامیان از جمله دانشآموزان بیگناه آغاز شد، بهسرعت ابعاد انسانی، امنیتی و اقتصادی گستردهای پیدا کرده و واکنشهای متفاوتی را در رسانههای بینالمللی برانگیخته است. هرچند آتش بس دو هفته ای حاصل شد و درا دامه هم توسط ترامپ تمدید شد اما هنوز تا پایان واقعی این تجاوز مسیر پیچیده ای در پیش است.
رسانههای جهان هر یک با رویکردهای خاص خود، تلاش کردهاند روایت این جنگ را شکل دهند؛ بررسی این بازتابها میتواند تصویری روشنتر از وضعیت واقعی جنگ و چشمانداز آن ارائه دهد.
رسانه های غربی
روزنامه نیویورک تایمز در گزارشی از دوحه نوشت که تداوم بسته شدن تنگه هرمز، اقتصاد یکی از ثروتمندترین کشورهای جهان یعنی قطر را به شدت فلج کرده است. به نوشته این روزنامه آمریکایی، قطر که بیش از ۶۰ درصد درآمد خود را از صادرات گاز طبیعی مایع (LNG) به دست میآورد، از پایان فوریه تاکنون عملاً هیچ محموله گازی از سواحل خود خارج نکرده و تأسیسات عظیم گازی راس لفان نیز در حمله موشکی و پهپادی ایران آسیب دیده است.
نیویورک تایمز میافزاید که برخلاف عربستان سعودی و امارات که خطوط لوله جایگزین برای دور زدن تنگه هرمز دارند، قطر از نظر جغرافیایی در پشت این آبراه محصور مانده است. صندوق بینالمللی پول پیشبینی کرده که اقتصاد این کشور امسال ۸.۶ درصد کوچک خواهد شد. این بحران همزمان به صنعت گردشگری و تجارت بینالمللی قطر نیز ضربه زده است؛ بهگونهای که شمار بازدیدکنندگان خارجی سقوط کرده و شرکتهای چندملیتی کارکنان خود را از کشور خارج ساختهاند.
این گزارش تصریح میکند که قطر به دلیل وابستگی ۹۰ درصدی به واردات مواد غذایی، مجبور به بازنگری اساسی در زنجیره تأمین و روی آوردن به حمل و نقل هوایی پرهزینه شده است. دولت قطر با پرداخت یارانههای کلان توانسته افزایش قیمتها را در حدود ۵ تا ۱۰ درصد مهار کند، اما کارشناسان هشدار میدهند که خروج احتمالی نیروی کار خارجی میتواند به سناریویی «واقعاً ترسناک» تبدیل شود.
پایگاه تحلیلی مدرن دیپلماسی در گزارشی به بررسی هفت پویایی پرداخت که خاورمیانه پس از جنگ ایران را شکل خواهند داد. به نوشته این رسانه، نخستین و مهمترین پویایی این است که جمهوری اسلامی ایران بزرگترین کارزار نظامی تاریخ مدرن آمریکا و اسرائیل را تاب آورد و ایستادگی کرد، اما به این نتیجه رسیده که دکترین «ابهام هستهای» برای بازدارندگی کافی نیست و الگوی کره شمالی کارآمدتر است.
این گزارش میافزاید که کشورهای عرب خلیج فارس به رغم سرمایهگذاری سنگین بر روابط امنیتی با واشنگتن، بارها هدف حملات ایران قرار گرفته و تصویر آنها به عنوان «منطقه امن» برای سرمایهگذاران و گردشگران به طور برگشتناپذیری فرو ریخته است. تصمیم امارات به خروج از اوپک یکی از نشانههای این بازنگری راهبردی گسترده توصیف شده است.
مدرن دیپلماسی در ادامه تصریح میکند که پروژه عادیسازی روابط با رژیم صهیونیستی در میان خشم افکار عمومی عرب از حملات اسرائیل، عملاً منجمد شده و شکاف در روابط آمریکا و اسرائیل نیز به دلیل نارضایتی ۶۰ درصدی مردم آمریکا از این جنگ افزایش یافته است. در بعد بینالمللی، چین بدون شلیک یک گلوله، به قدرتی ضروری در معادلات خاورمیانه تبدیل شده است.
رسانه های عربی و منطقه ای
الجزیره در مقاله ای استدلال کرد که دولت دونالد ترامپ پس از نزدیک به سه ماه جنگ فرسایشی با ایران، با بنبست سیاسی و نظامی روبهرو شده است. نویسنده معتقد است کاخ سفید بر پایه فرضیات نادرست وارد جنگ شد و اکنون در حالی که آتشبس شکننده در آستانه فروپاشی قرار دارد، گزینههای دشواری پیش روی خود میبیند؛ از جمله احتمال تشدید دوباره عملیات نظامی و حتی مداخله زمینی آمریکا در ایران.
در این میان، وزیر دفاع آمریکا پیت هگست بهجای تمرکز بر مدیریت جنگ، به درگیریهای سیاسی داخلی و تصفیه حسابهای شخصی متهم شده است. او طی ماههای اخیر دستکم ۲۴ ژنرال و دریادار ارشد، از جمله رئیس ستاد مشترک و فرماندهان مهم ارتش و نیروی دریایی، را بدون ارائه دلایل قانعکننده برکنار کرده است. نویسنده این اقدامات را در زمان جنگ، نشانهای خطرناک از بیثباتی و سیاسیکاری میداند که میتواند اعتماد متحدان آمریکا را تضعیف کند و به طرف مقابل پیام ضعف بدهد.
این مقاله همچنین به رفتار تهاجمی هگست با خبرنگاران و سناتورهای منتقد اشاره میکند و میگوید او بهجای پاسخگویی شفاف درباره وضعیت جنگ، کمبود مهمات و برنامههای نظامی، منتقدان را هدف حمله قرار داده است. به باور نویسنده، ادامه این وضعیت نهتنها احتمال موفقیت آمریکا را کاهش میدهد، بلکه ممکن است واشنگتن را ناچار به پذیرش توافقی ضعیف و غیررضایتبخش با ایران کند، بهویژه در شرایطی که بحران تنگه هرمز پیامدهای اقتصادی جهانی گستردهای ایجاد کرده است.
رأی الیوم در مقاله ای بر این ایده تمرکز کرد که نظم جهانی در حال تغییر است و آمریکا دیگر مانند گذشته قدرت بلامنازع تعیینکننده در خاورمیانه نیست. نویسنده معتقد است روسیه و چین بهتدریج در حال پر کردن خلأ ناشی از کاهش نفوذ واشنگتن هستند و پرونده ایران و آمریکا به میدان اصلی این تحول تبدیل شده است. از نگاه تهران، مشکل اصلی دیگر فقط رسیدن به توافق هستهای نیست، بلکه یافتن تضمینی معتبر برای جلوگیری از خروج دوباره آمریکا از توافق است؛ تجربه خروج واشنگتن از برجام در سال ۲۰۱۸ اعتماد ایران را به تعهدات آمریکا از بین برده است.
در این میان، چین میتواند نقش میانجی اقتصادی و سیاسی را ایفا کند، اما بهدلیل پیچیدگیهای امنیتی پرونده ایران، ترجیح میدهد ریسکها را با روسیه تقسیم کند. رابطه ایران و روسیه بر پایه منافع مشترک است، نه وابستگی؛ همین موضوع و آشنایی عمیق مسکو با جزئیات پرونده هستهای ایران، روابطش با تهران، حضورش در سوریه و ارتباطاتش با کشورهای خلیج فارس، آن را به گزینهای مناسب برای ایفای نقش ضامن امنیتی و استراتژیک تبدیل می کند.
نویسنده همچنین تأکید میکند که ایران سیاست خارجی خود را بر اساس تجربه و محاسبات بلندمدت تنظیم میکند، نه توافقات مقطعی و آمریکا نیز بهدلیل ناکامی سیاست فشار حداکثری و نگرانی از بیثباتی بیشتر منطقه، آماده انعطاف بیشتری شده است. در نهایت، مقاله پیشبینی میکند خاورمیانه وارد دورهای تازه خواهد شد که در آن قدرت میان بازیگران مختلف، بهویژه روسیه، چین و ایران، توزیع میشود و محوریت سنتی آمریکا کاهش مییابد.
العهد در مقاله ای به مذاکرات دولت لبنان و رژیم صهیونیستی تحت نظر آمریکا پرداخت ونوشت که دولت لبنان در مذاکرات با آمریکا و اسرائیل، بهتدریج وارد چارچوبی از هماهنگی امنیتی با اسرائیل شده است؛ چارچوبی که نویسنده آن را شبیه همکاری امنیتی تشکیلات خودگردان فلسطین با اسرائیل میداند. به گفته مقاله، آمریکا مذاکراتی را میان لبنان و اسرائیل هدایت کرده و آتشبس را ۴۵ روز تمدید کرده است. همزمان، قرار است مسیر امنیتی جدیدی با حضور هیئتهای نظامی دو طرف در پنتاگون آغاز شود.
طبق پیشنهادهای مطرحشده، از لبنان خواسته شده قانون تحریم اسرائیل را لغو کند، شاخه نظامی و امنیتی حزبالله را غیرقانونی اعلام کرده و روند خلع سلاح آن را زیر نظر ارتش و نهادهای امنیتی اجرا کند. همچنین آمریکا متعهد شده یک تیپ جدید در ارتش لبنان را تجهیز و آموزش دهد تا مأمور اجرای خلع سلاح باشد. در مقابل، اسرائیل تضمین روشنی برای توقف کامل حملات یا خروج از مناطق اشغالی ارائه نکرده است.
مقاله میگوید اسرائیل هرگونه آتشبس پایدار را به اجرای کامل خلع سلاح حزبالله مشروط کرده است. در همین حال، نبیه بری تأکید کرده که تنها در صورت توقف کامل حملات اسرائیل و تعیین جدول زمانی خروج نیروهای اسرائیلی، میتواند پایبندی حزبالله به آتشبس را تضمین کند.
رسانه های رژیم صهیونیستی
یک رسانه صهیونیستی نوشت: چین نهتنها نقش نجاتدهنده آمریکا در بحران ایران را ایفا نخواهد کرد، بلکه ممکن است موقعیت تهران را در برابر فشارها تقویت کند. روزنامه صهیونیستی هاآرتص در گزارشی نوشت: دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا امیدوار بود پیش از سفر به چین، در پرونده ایران از جمله در زمینه بازگشایی کامل تنگه هرمز و دستیابی به توافق هستهای جدیدی که از توافق دوران باراک اوباما بهتر باشد به یک «پیروزی کامل» دست یابد اما سفر ترامپ نشان داد که چین تمایلی به فاصله گرفتن از ایران یا تضعیف اتحاد راهبردی خود با تهران ندارد.
این رسانه صهیونیستی افزود: پکن همچنان ایران را شریک مهمی در حوزه انرژی، تجارت و موازنه ژئوپلیتیکی در برابر آمریکا میداند و حاضر نیست برای جلب رضایت واشنگتن، روابطش با تهران را قربانی کند.
هاآرتص نوشت: ایران نیز تلاش کرده با انعقاد توافقهای جدید و کاهش محدودیتهای اعمالشده بر عبور و مرور در تنگه هرمز، فشارهای بینالمللی را مدیریت کند و نشان دهد همچنان توان اثرگذاری بر امنیت انرژی جهان را دارد. این وضعیت باعث شده گزینههای ترامپ برای اعمال فشار بیشتر یا اقدام نظامی علیه ایران محدودتر شود.
این رسانه صهیونیستی تاکید کرد: برخلاف تصور واشنگتن، چین نهتنها نقش نجاتدهنده آمریکا در بحران ایران را ایفا نخواهد کرد، بلکه ممکن است با حفظ همکاری نزدیک با تهران، موقعیت ایران را در برابر فشارهای آمریکا تقویت کند.
یک رسانه صهیونیستی، ماندن تنگه هرمز تحت مالکیت ایران را نشانه ضعف اراده در کشورهای اروپایی و حتی آمریکا ارزیابی کرد. تارنمای اسرائیل نیوز نیز در گزارشی با نگاهی تند و انتقادی، از افول اراده سیاسی و نظامی غرب سخن گفت و نوشت: اروپا و تا حدی آمریکا، توان و آمادگی خود برای دفاع از منافع و ارزشهایشان را از دست دادهاند.
این رسانه صهیونیستی افزود: جوامع غربی به دلیل رفاهزدگی، کاهش جمعیت و ترس از تلفات انسانی، دیگر تمایلی به ورود به درگیریهای سخت و پرهزینه ندارند. اروپا بیش از آنکه به قدرت نظامی و امنیت بیندیشد، درگیر مسائل رفاهی، فرهنگی و سیاسی داخلی شده است.
اسرائیل نیوز به عقب نشینی فرانسه و انگلیس برای اعزام ناو به تنگه هرمز اشاره کرد و افزود: پس از تنشها در تنگه هرمز، ناو هواپیمابر فرانسوی شارل دوگل قرار بود به منطقه اعزام شود، اما پس از هشدارهای ایران از موضع خود عقب نشست.
این رسانه صهیونیستی، نیامدن ناو انگلیسی «اچاماس کوئین الیزابت» به تنگه هرمز را نیز بهعنوان نمونهای از ضعف نظامی غرب عنوان کرد.
اسرائیل نیوز نوشت: آمریکا نیز به تدریج به همان مسیر اروپا نزدیک میشود و روحیه پذیرش هزینههای نظامی جنگ علیه ایران را از دست میدهد.
یک رسانه صهیونیستی درباره تشدید گسست سیاسی در کنست(پارلمان) رژیم صهیونیستی در آستانه انتخابات هشدار داد. روزنامه صهیونیستی جروزالمپست با اشاره به نزدیک شدن به انتخابات در سرزمین های اشغالی، نوشت: مهمترین نیاز اسرائیل، پذیرش نتایج انتخابات از سوی همه جریانهای سیاسی است؛ به این معنا که برندگان بتوانند حکومت کنند و بازندگان نیز نتیجه را بپذیرند.
این رسانه صهیونیستی افزود: در دموکراسیهای سالم، انتخابات پایان رقابت سیاسی و آغاز دوره حکمرانی دولت منتخب است، اما در اسرائیل طی سالهای اخیر، هر انتخابات عملاً آغاز کارزار بعدی برای سرنگونی کابینه بوده است.
جروزالم پست به نتایج یک نظرسنجی اخیر اشاره کرد که اکثریت قابل توجهی از چپگرایان و میانهروها شکست در انتخابات را غیرقابل پذیرش توصیف کردهاند.
این رسانه صهیونیستی به تظاهرات های گسترده بعد از پیروزی بنیامین نتانیاهو نخست وزیر رژیم صهیونیستی در انتخابات اشاره کرد و نوشت: مخالفان از همان ابتدا تلاش کردند انتخابات را نامشروع جلوه دهند و با اعتراضات خیابانی گسترده مانع حکمرانی حزب پیروز شوند. این رفتار پیشتر از سوی حزب لیکود نیز علیه دولت ائتلافی نفتالی بنت و یائیر لاپید در سال ۲۰۲۱ انجام شده بود.
جروزالم پست نوشت: هر دو جناح سیاسی در اسرائیل تلاش کردهاند دولت رقیب را تضعیف و بیاعتبار کنند؛ گاه از طریق پارلمان و گاه با اعتراضات خیابانی.
نظر شما